|
Trzy podstawowe instrumenty prawne chroniące dawcę narządów w Polsce |
|
|
|
27.06.2008. |
Regulacja zgody domniemanej obowiązująca w Polsce od ponad 10 lat - prowadzony jest Centralny Rejestr Sprzeciwów gdzie rejestrowane są osoby, które sprzeciwiły się oddaniu swoich narządów w razie śmierci.
W
Europie funkcjonuje także konkurencyjna regulacja zgody wprost
– rejestruje się osoby, które świadomie, pisemnie
wyraziły chęć oddania swoich organów po śmierci.
Regulacja zgody domniemanej przez wielu prawników i
lekarzy uważana jest za najbardziej postępową i sprzyjającą
idei transplantacji, jednak równocześnie wzbudza ona wiele
kontrowersji. Zarzuca się, że zgoda domniemana jest zbyt odważna, a
wręcz nosi znamiona zawłaszczania zwłok przez Państwo. W Polsce mimo,
iż regulacja sprzeciwu daje lekarzom możliwość pobrania
organów od każdego pacjenta u którego stwierdzono
śmierć mózgową, a który za życia nie zastrzegł
sobie, iż nie chce aby jego narządy były komuś przeszczepione, lekarze
respektują sprzeciw rodziny zmarłego i odstępują od zabiegu pobrania
narządów.
Względy etyczne i obyczajowe rodzą u lekarzy potrzebę poinformowania
rodziny o zamiarze pobrania narządów w celu transplantacji.
Kryteria śmierci
mózgowej – obecnie w Polsce można
orzec zgon człowieka na podstawie kryteriów stwierdzających
śmierć mózgową. Procedury orzekania śmierci
mózgowej wymagają obecności komisji złożonej z 3 lekarzy
– w tym przynajmniej jednego anestezjologa oraz
neurochirurga, co ma zapewnić bezstronność i zapobiegać
ewentualnej pomyłce w diagnozie. Definicja śmierci mózgowej,
w której śmierć pnia mózgu oznacza śmierć
organizmu jako całości, została przyjęta przez większość
krajów; najszybciej we Finlandii w 1972 roku. W Polsce
wprowadzono ją 1 lipca 1984 roku Komunikatem Ministerstwa Zdrowia i
Opieki Społecznej. Od tamtego czasu była modyfikowana dwukrotnie,
jednak w niewielkim zakresie. Rozwój medycyny
bezpośrednio łączy się z ewolucją medycznej
definicji śmierci, dlatego definicja śmierci w postaci aktu
prawnego jest konieczna dla uchronienia pacjenta przed przedwczesnym
zakończeniem reanimacji czy pochopnym stwierdzeniem zgonu. Obecnie
trwają spory wokół nowej definicji śmierci według
której, obumarcie kory mózgowej miałoby być
wystarczającym kryterium do orzekania śmierci człowieka.
Ochrona danych osobowych
dawcy ex mortuo i konieczność przekazania wszystkich niezbędnych
informacji dawcy ex vivo
Dane osobowe dawcy i biorcy w przypadku transplantacji ex
mortuo objęte są tajemnicą i podlegają ochronie przewidzianej w
przepisach o tajemnicy zawodowej i służbowej, a także przepisach
dotyczących dokumentacji medycznej. Niestety w praktyce często dochodzi
do
„wycieku” danych dawcy z powodu niewłaściwego
zabezpieczenia dokumentacji medycznej i wielu biorców zna
dokładne dane osobowe swojego dawcy.
W przypadku przeszczepu ex vivo dane osobowe zarówno dawcy
jak i biorcy są obu stronom znane, poza tym zarówno dawca
jak i biorca muszą być poinformowani pisemnie o ryzyku jakie niesie za
sobą zabieg pobrania narządu ( od dawcy żywego można pobrać tylko
nerkę, a gdy biorcą jest dziecko możliwe jest także oddanie części
wątroby) i przeszczepienia go biorcy, jak i o niebezpieczeństwie dla
biorcy w wypadku wycofania się dawcy, oraz
korzyściach zdrowotnych jakie wynikną dla biorcy gdy otrzyma
organ.
Przy przeszczepach ex vivo fundamentalne znaczenie mają dokładne
badania medyczne pozwalające wiarygodnie ocenić czy pobranie narządu
nie będzie stanowiło zagrożenia dla zdrowia czy życia dawcy. Nieodzowna
jest także ocena psychologa - czy dawca dobrowolnie, bez
nacisków zdecydował o oddaniu narządu. Od niedawna w Polsce
istnieje także możliwość oddania narządu przez osobę nie spokrewnioną,
ale związaną z biorcą więzią emocjonalną, w tym przypadku konieczna
jest opinia Komisji Etycznej Krajowej Rady Transplantacyjnej
działającej przy Poltransplacie, a także zgoda sądu rejonowego,
właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu dawcy.
przygotowała Abi
|
|
|
|
